درمان لکههای ماهگرفتگی (خورشیدگرفتگی) و خالهای مادرزادی
لکههای مادرزادی (لکه های ماه گرفتگی) علائم خاص و یا برآمدگیهایی هستند که از بدو تولد یا مدت کوتاهی پسازآن بر روی پوست ایجاد میشوند. دو نوع اصلی از لکههای مادرزادی در افراد مشاهده میشود: لکههای مادرزادی رنگی و لکههای قرمز. علائم رنگی توسط رنگدانههای قهوهای یا مایل به آبی در پوست متمایز میشوند. لکههای مادرزادی قرمز عموماً به رگهای خونی مربوط میشوند که ممکن است بر روی پوست رشد کرده باشند. که در ادامه به بحث رفع لکه های ماه گرفتگی و دیگر لکه ها می پردازیم.
چه عواملی باعث ایجاد لکههای مادرزادی میشود؟
از بروز لکههای مادرزادی نمیتوان جلوگیری کرد. آنها به انجام دادن و یا ندادن فعالیت خاصی در دوران بارداری مربوط نمیشوند. داستانهای عامیانه در خصوص این لکهها - که گفته میشود در اثر کار اشتباهی که مادر انجام داده و یا مواد غذایی که خورده است به وجود میآیند - واقعیت ندارند. علت اکثر لکههای مادرزادی ناشناخته است. ممکن است آنها از طریق ژنتیک به فرزندان به ارث برسد، ولی معمولاً اینگونه نیست. همچنین آنها ربطی به تروما یا ضربههای وارده بر پوست هنگام زایمان، ندارند.
انواع لکههای مادرزادی
لکههای مادرزادی یا لکه ماه گرفتگی انواع مختلفی دارند. متداولترین آنها عبارت انداز:
لکههای ماکولار
اگر این نشانههای کمرنگ و قرمز، بر روی پیشانی و پلکها ظاهر شوند، به آنها "بوسه فرشته" میگویند و اگر در پشت گردن ظاهر شوند به آن "نیش لکلک" میگویند. همچنین ممکن است آنها در نوک بینی، بالای لب و دیگر بخشهای بدن نیز ظاهر شوند. معمولاً آنها صورتیرنگ و مسطح هستند. این نوع از لکههای مادرزادی بیضرر هستند و نیازی به درمان ندارند.
همانژیوم
بهطورکلی این نوع از لکههای مادرزادی ( لکه های ماه گرفتگی )، در طول سال اول زندگی نوزاد ظاهر میشوند و میتوانند برای حدود یک سال به رشد خود ادامه دهند. در اکثر مواقع قطر آنها بزرگتر از 5 الی 7 سانتیمتر نمیشود، اما آگاهی اوقات مکن است از این هم فرارتر روند. اغلب پس از یک سال، رشد این لکهها متوقف میشود، رنگشان به سمت سفید شدن تغییر کرده و بهآرامی کوچک میشوند. در 5 سالگی نیمی از لکههای همانژیومی، مسطح میگردند. 90 در صد آنها نیز تا سن 9 سالگی مسطح خواهند شد. بسیاری از آنها بهطور کامل ناپدید میشوند و برخی از آنها نیز بسیار بیرنگ خواهند شد.
همانژیوم دو نوع اصلی دارد:
- همانژیوم توتفرنگی مانند: این نوع از لکههای مادرزادی کمی برآمده هستند. به دلیل حضور عروق خونی غیرطبیعی در نزدیکی سطح پوست، رنگ آنها قرمز روشن است.
- همانژیوم کاورنوس: این نوع لکهها معمولاً به رنگ آبی هستند، زیرا که عروق خونی غیرطبیعی، در بخش عمیقتر پوست قرار میگیرند. همانژیوم در زنان و نوزادان نارس شایعتر است. آنها در هر نقطهای از صورت یا بدن میتواند ظاهر شوند.
لکههای شرابی
لکههای مادرزادی، که گاهاً به عنوان "لکههای فلیموس" یا "همانژیوم مویرگی" نیز شناخته میشوند، یک نوع نادر از لکههای پوستی هستند که در زمان تولد ظاهر میشوند. این لکهها معمولاً مسطح هستند و به رنگهای صورتی، قرمز یا بنفش ظاهر میشوند، و بیشتر در صورت، گردن، دستها و پاها قابل مشاهده هستند. آنها ممکن است به اندازههای مختلفی ظاهر شوند و همراه با رشد کودک، اندازه آنها نیز افزایش مییابد. این لکهها ممکن است با گذشت زمان، ضخیم، برجسته یا حاشیهدار شوند. اما مهم است بدانید که لکههای شرابی بهخودیخود قابل درمان نیستند و تا پایان عمر فرد باقی میمانند.
لکههای شیر قهوهای
لکههای شیر قهوه، لکههای مسطح و روشن قهوهای هستند که در هرجایی از بدن میتوانند ظاهر شوند. آنها معمولاً نیازی به درمان ندارند، اما در هنگام تولد باید مورد ارزیابی قرار بگیرند تا مشخص شود آیا در اثر بیماری ژنتیکی " نوروفیبروماتوزیس " به وجود آمدهاند یا نه.
خالها
خالها رایجترین لکههای مادرزادی رنگی محسوب میشوند. آنها میتوانند مسطح یا برجسته و در هراندازه و رنگی ظاهر شوند.
لکههای مغولی
لکههای مغولی، لکههای آبیرنگی (شبیه به کبودی) هستند که معمولاً در اطراف کمر، باسن و بالای پاها یافت میشوند. آنها نیز نیاز به هیچگونه درمانی ندارند و معمولاً با افزایش سن ناپدید میشوند.
درمان لکهای مادرزادی
داروها
داروهایی مانند پروپرانولول یا کورتیکواستروئیدها میتوانند مفید باشند. کورتیکواستروئیدها، داروهای ضدالتهابی هستند که میتوانند بهصورت خوراکی یا تزریقی مصرف شوند.
کرمهای برطرفکننده لکههای مادر زادی
محصولات مختلفی برای درمان لکههای مادرزادی در دسترس هستند، که شامل مواد طبیعی و مصنوعی میشوند. برخی از این محصولات عملکردی منجمدکننده دارند و بیشتر برای کاهش لکههای برجسته مانند خالها استفاده میشوند. همچنین، محصولات دیگر بهمنظور روشنکردن لکههای تیره استفاده میشوند و از تیرهشدن لکهها در آینده جلوگیری میکنند. بسیاری از لکههای مادرزادی میتوانند با استفاده از این محصولات تحت درمان قرار گیرند. اگر شما از یک لکه مادرزادی برجسته مانند یک خال رنج میبرید، محصولات مؤثری وجود دارند که میتوانند با انجماد خالها به شما کمک کنند. همچنین، لکههای مادرزادی که باعث تغییر رنگ پوست شدهاند، میتوانند با استفاده از محصولات روشنکننده تحت درمان قرار بگیرند.
درمان با لیزر
لیزر، درمان مناسبی برای لکههای شرابی محسوب میشود. بهطور قابلتوجهی لکهها پس از چند جلسه درمانی با لیزر روشن خواهند شد، هرچند برخی از آنها دوباره عود کرده و نیاز به درمان مجدد پیدا میکنند. درمان با لیزر اغلب از دوران کودکی آغاز میشود، زمانی که لکهها و عروق خونی هنوز کوچک هستند. نشانههای موجود بر روی سر و گردن، بیشترین پاسخ را به درمان با لیزر میدهند.
لیزر «q-Switch Nd:YAG»، لیزری است که به تحریک کلاژنها مبادرت میکند، پوست با کمک این کلاژنها به بازسازی خود میپردازد. این فنآوری جدید اجازه میدهد تا جای زخم و چینوچروکها بهطور ریشهای درمان شوند، این فنآوری بخشهای عمیق پوست را مورد هدف قرار میدهد.
انرژی لیزر در لایههای عمیق پوستی نفوذ میکند، بدون آنکه لایههای سطحی پوست آسیب ببیند، لایههای عمیقتر تحت درمان قرارگرفته و شروع به تولید کلاژن طبیعی و سایر پروتئینهای حیاتی میکنند. این امر باعث میشود پوست سلامت خود را دوباره به دست آورده و جوان شود.
درمان با لیزر «q-Switch Nd:YAG» نسبتاً سریع و بدون درد است، علاوه بر آن نیازی به بستری شدن بیمار نیز نیست. دستگاه لیزر از یک دستهای متشکل شده که کمی بزرگتر از یک نی نوشابه است، پزشک به کمک این دسته شاتهای لیزری را بر روی پوست کنترل میکند. اندازه شاتهای لیزری حدود 5 الی 12 میلیمتر است.
درمان لیزر از 15 دقیقه تا چند ساعت ممکن است طول بکشد، این موضوع بهاندازه و وسعت خال و همچنین شرایط بیمار بستگی دارد. تعداد جلسات درمانی با لیزر برای حذف لکههای شرابی به عوامل مختلفی بستگی دارد، ازجمله: وسعت لکه مادرزادی، میزان تیرگی لکه،، نحوه پاسخ لکه به درمان و رنگ طبیعی پوست بیمار. پس از درمان با لیزر، رنگ پوست ناحیه تحت درمان، ارغوانی تیره میشود. این موضوع حدود 7 تا 10 روز طول میکشد و سپس بهزودی ناپدید میشود. بااینحال در برخی از موارد ممکن است، 6 تا 8 هفته طول بکشد تا این ناحیه بنفش بهطور کامل ناپدید شود.
همزمان با بهبودی این ناحیه، لکههای خاکستری تا آبی موجود بر روی پوست بهآرامی روشن میشوند، همانند فرایند بهبودی در کبودیها. در ظرف 4 الی 10 هفته، بدن بافت تخریب شده و عروق خونی اضافی را حذف میکند و بهجای آن بافت جدید را جایگزین میکند، درنتیجه ظاهر پوست روشنتر و شفافتر خواهد شد.
لیزر IPL یا پالس نوری شدید
لیزر IPL یا پالس نوری شدید، یک دستگاه استفاده میشود که برای درمان و رفع برخی از مشکلات پوستی بهکار میرود. این دستگاه نور را بهصورت پالسی با شدت بالا منتشر میکند. از این دستگاه میتوان برای حذف لکههای مادرزادی و کاهش شدت رنگ لکهها استفاده کرد.
قبل از انجام درمان، یکی از اعضای کادر درمانی عینک محافظ را به شما تحویل میدهد و سپس تکنسین دستگاه ناحیه تحت درمان را با یک ژل خنککننده پوشش میدهد. سپس دستگاه IPL را در برابر پوست شما قرار میدهد و پالسهای نوری را بر روی پوست شما تابانده و انجام میدهد. این فرایند دردی ایجاد نمیکند، اما ممکن است برای برخی از افراد دریافت پالسهای نوری تا حدی ناراحتکننده باشد. تخصصیهای ما میتوانند برای راحتی بیشتر، به شما یک کرم بیحسکننده ارائه دهند. هر جلسه درمان معمولاً حدود 20 دقیقه طول میکشد و برای دستیابی به نتیجه دلخواه ممکن است به 4 تا 6 جلسه درمانی نیاز باشد. یکی از مزایای این روش این است که برخلاف مواد شیمیایی لایهبردار، روشهای برداشت پوست و یا لیزرهای بازسازیکننده سطحی، این روش نیازی به دورههای بهبودی ندارد.
امواج رادیویی
میتوان از امواج رادیویی یا RF برای درمان لکههای مادر زادی استفاده نمود. این تکنولوژی میتواند بدون لمس ضایعه پوستی، به تخریب آن بپردازد. مزیت دیگر این روش این است که ناحیه تحت درمان بلافاصله تحت کوتریزاسیون (بسته شدن زخم و رگها توسط حرارت) قرار میگیرد. از امواج رادیویی میتوان در درمان خالهای حساس، سرطان سلول پایهای، زگیلهای مقاوم و بیوپسی استفاده نمود.
جراحی
ممکن است در مواردی برای حذف یک ضایعه رنگی و یا حذف جای زخم ناشی از درمانهای دیگر، از جراحی استفاده نمود.
لوازمآرایشی
بسیاری از محصولات آرایشی میتوانند به نحو مؤثری لکههای مادر زادی را پوشش دهند. گاهی اوقات به آنها مواد آرایشی اصلاحکننده میگویند.
